Yết-ma sư
Vị thầy chủ trì, tuyên đọc nghi thức tác pháp trong các lễ của Tăng đoàn, nhất là lễ truyền giới.
Yết-ma sư là vị thầy có nhiệm vụ tuyên đọc và điều hành pháp yết-ma (karma — nghi thức tác pháp tập thể của Tăng đoàn) trong các sự kiện quan trọng, đặc biệt là trong giới đàn truyền giới. Đây là một trong tam sư (ba vị thầy chính) của lễ truyền giới cụ túc, bên cạnh Hòa thượng (đắc giới sư, vị thầy truyền giới) và Giáo thọ sư (vị thầy chỉ dạy uy nghi, thẩm vấn giới tử).
Gốc từ: “Yết-ma” là phiên âm Sanskrit/Pāli karma (kamma), ở đây không mang nghĩa “nghiệp” mà chỉ “tác pháp”, một hành sự nghị quyết của Tăng theo đúng luật. “Sư” là thầy. Yết-ma sư do đó là vị thầy chủ trì việc tác pháp.
Về vai trò, yết-ma sư đọc lên lời tác bạch và lời yết-ma theo nghi thức quy định, nêu rõ sự việc và hỏi ý kiến chấp thuận của Tăng chúng. Nhờ sự tuyên cáo và tác pháp đúng pháp đúng luật của yết-ma sư mà việc truyền giới (hay các tăng sự khác như kết giới, sám hối) được thành tựu hợp lệ.
Liên hệ: Lễ truyền giới cụ túc đầy đủ cần “tam sư thất chứng” — ba thầy và bảy vị tôn chứng — để thành tựu giới thể.
Dễ nhầm: Yết-ma sư không phải vị thầy “bổn sư” hay người ban giới chính (đó là Hòa thượng đàn đầu); vai trò của yết-ma sư là tuyên đọc và điều hành nghi thức tác pháp cho đúng luật.