Niệm thí

Niệm thí (thí tùy niệm) là một trong mười niệm (thập niệm / thập tùy niệm) – mười đề mục quán niệm để an định và thanh lọc tâm. Cụ thể, hành giả tưởng nhớ đến hạnh bố thí, xả ly của chính mình: nhớ lại những lần mình đã rộng tay cho đi, buông bỏ lòng keo kiệt, từ đó tâm hoan hỷ, nhẹ nhàng và càng vững vàng trên đường tu thiện.

Gốc từ: Pāli cāga nghĩa “sự xả thí, bố thí, buông bỏ” + anussati “sự tùy niệm, nhớ nghĩ lặp lại”. Hán dịch niệm thí – niệm tưởng về hạnh thí xả.

Niệm thí nằm cùng nhóm với niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm thiên… Đặc điểm chung của các tùy niệm là lấy một đối tượng tốt đẹp, đáng tin để cột tâm, vừa phát triển định, vừa nuôi lớn các thiện tâm. Riêng niệm thí trực tiếp đối trị lòng tham lam, bỏn sẻn, giúp tâm thường an trú nơi sự rộng rãi, hướng về giải thoát.

Trong thực hành: Khi tâm khởi keo kiệt hoặc bất an, hành giả có thể nhớ lại niềm vui khi cho đi, thấy rõ giá trị của tâm xả; nhờ đó sân, tham lắng xuống và tâm trở nên thư thái.

Dễ nhầm: Niệm thí không phải là tự hào, khoe khoang công đức bố thí. Mục đích là nuôi dưỡng tâm hỷ và tâm xả trong sạch, gỡ bỏ keo kiệt – nếu khởi tâm kiêu mạn thì đã đi lệch tinh thần của phép niệm này.