Vô Môn Quan
Tuyển tập bốn mươi tám công án Thiền cô đọng, dùng làm đề mục tham cứu để bừng vỡ tâm ngộ.
Vô Môn Quan là một trong những tập công án trứ danh nhất của Thiền tông, do Thiền sư Vô Môn Huệ Khai đời Tống biên soạn. Sách tập hợp bốn mươi tám tắc công án ngắn gọn, mỗi tắc kèm lời bình và một bài kệ tụng, nhằm cung cấp cho người tham thiền những “thoại đầu” để dụng tâm.
Gốc từ: Tên Hán “Vô Môn Quan” nghĩa là “cửa ải không cửa” — con đường vào đạo vốn không có cửa cố định để bước qua, nhưng chính chỗ không cửa ấy lại là cửa ải khó vượt nhất.
Công án nổi tiếng mở đầu tập là tắc “con chó của Triệu Châu”, xoay quanh câu hỏi con chó có Phật tánh hay không và chữ “Không” (Vô) trong câu đáp. Đề mục này được dùng như một thoại đầu trọng yếu để hành giả ôm ấp ngày đêm cho đến khi nghi tình bùng vỡ. Tập sách có vị trí ngang hàng với Bích Nham Lục trong văn hiến công án.
Trong thực hành: Người tham thiền không phân tích công án bằng lý luận, mà dồn toàn bộ tâm lực vào nó cho đến khi tâm phân biệt bế tắc rồi mở thông.
Dễ nhầm: Công án không phải câu đố có “đáp án đúng” để suy luận ra; mục tiêu là làm bặt dứt tâm suy lường nhị nguyên, chứ không phải tìm lời giải hợp lý.