Trừ Cái Chướng Bồ Tát

Trừ Cái Chướng Bồ Tát (tiếng Phạn Sarvanīvaraṇaviṣkambhin) là một trong Bát đại Bồ Tát — tám vị Bồ-tát lớn thường được tôn trí cùng nhau trong nhiều kinh điển và đàn tràng Mật giáo. Danh hiệu của ngài nói thẳng đến hạnh nguyện đặc trưng: dẹp trừ những thứ “cái” (che đậy) và “chướng” (ngăn ngại) đang phủ lên tâm chúng sinh, giúp tâm sáng tỏ trở lại.

Gốc từ: “trừ” 除 là dẹp bỏ; “cái” 蓋 là vật che đậy, nghĩa bóng là phiền não che lấp tâm; “chướng” 障 là ngăn ngại. Tên Phạn Sarvanīvaraṇaviṣkambhin có nghĩa “vị dẹp sạch mọi che chướng”.

“Cái” ở đây liên hệ trực tiếp đến ngũ cái — năm thứ ngăn che thiền định và tuệ giác: tham dục, sân hận, hôn trầm thụy miên (uể oải buồn ngủ), trạo cử hối quá (lao xao hối tiếc), và nghi. Năm cái này như nắp đậy che kín mặt nước tâm, khiến tâm không phản chiếu được sự thật. Hạnh nguyện của Bồ-tát là tịnh hóa, mở bỏ những lớp che ấy.

Ví dụ: một người ngồi thiền cứ buồn ngủ hoặc liên tục lo nghĩ chuyện chưa xong, đó là đang bị “cái” che; quán niệm và nỗ lực vượt qua chúng cũng là nương theo hạnh “trừ cái chướng”.

Dễ nhầm: danh sách Bát đại Bồ Tát có vài dị bản theo từng kinh và truyền thống; không nên cho rằng chỉ có một danh sách cố định, và đừng nhầm “cái chướng” với chướng ngại vật bên ngoài — đây là chướng ngại trong tâm.