Bồ tát

Bồ tát là hình ảnh đẹp của lòng vị tha trong Phật giáo Đại thừa. Thay vì chỉ lo giải thoát cho riêng mình, vị ấy phát nguyện rộng lớn: tu tập thành Phật để giúp tất cả chúng sinh cùng bớt khổ. Lý tưởng này được nuôi dưỡng bằng hai cánh: từ bi (thương người) và trí tuệ (hiểu đúng sự thật).

Gốc từ: “bồ tát” là cách gọi tắt của “bồ đề tát đỏa”, phiên âm chữ bodhisattva — ghép từ bodhi (giác ngộ, tỉnh thức) và sattva (chúng sinh, hữu tình). Hiểu nôm na, Bồ tát là “chúng sinh hướng về giác ngộ” hoặc “bậc nguyện đưa muôn loài tới giác ngộ”.

Tinh thần Bồ tát không xa vời. Bất cứ ai sẵn lòng đặt lợi ích người khác bên cạnh lợi ích của mình, kiên nhẫn làm điều lành dù chưa hoàn hảo, đều đang đi trên con đường ấy. Lý tưởng này gắn với lục độ (sáu hạnh ba-la-mật) — bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ — là chương trình thực hành cụ thể của một vị Bồ tát.

Ví dụ: một người tình nguyện đều đặn chăm sóc người bệnh, không cầu khen thưởng, lại biết giữ gìn sức mình để đi đường dài — đó là đang sống tinh thần Bồ tát giữa đời thường: từ bi đi cùng sự sáng suốt.

Dễ nhầm: Bồ tát không nhất thiết là một vị thần linh để cầu xin, mà trước hết là một lý tưởng sống và một con đường tu tập mà mỗi người đều có thể bước vào. Cũng cần nhớ rằng từ bi của Bồ tát luôn đi kèm trí tuệ: giúp người đúng cách, đúng lúc, chứ không phải thương một cách mù quáng làm hại cả mình lẫn người.