Thế Thân
Sanskrit: Vasubandhu
Đại luận sư Ấn Độ thế kỷ 4–5, em của Vô Trước, tác giả Câu Xá Luận và nhiều luận nền tảng của Duy thức học.
Thế Thân là một trong những đại luận sư có ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử Phật giáo Ấn Độ, sống vào khoảng thế kỷ 4–5. Ngài là em của luận sư Vô Trước, và là tác giả của nhiều bộ luận nền tảng được học tập rộng rãi cho đến ngày nay ở cả truyền thống Bắc tông lẫn các trường phái A-tỳ-đàm.
Gốc từ: “Thế Thân” là dịch nghĩa Hán-Việt của tên Sanskrit Vasubandhu: “vasu” hàm ý của báu, tốt lành; “bandhu” là người thân, bà con. Vì thế tên ngài còn được dịch là “Thiên Thân”.
Về vị trí giáo lý, sự nghiệp của Thế Thân thường được chia làm hai giai đoạn. Giai đoạn đầu, ngài soạn Câu Xá Luận (Abhidharmakośa), một bộ luận hệ thống hóa giáo nghĩa A-tỳ-đàm xuất sắc đến mức trở thành sách giáo khoa kinh điển. Về sau, theo lời khuyên của anh là Vô Trước, ngài chuyển sang Đại thừa và trước tác nhiều luận quan trọng của Duy thức học (Yogācāra / Du-già hành tông), như các tác phẩm trình bày về thức và lý “vạn pháp duy thức”.
Ví dụ: Câu Xá Luận đến nay vẫn được dùng làm tài liệu căn bản để học về tâm – tâm sở, các pháp hữu vi và cơ cấu nhận thức trong nhiều học viện Phật giáo.
Dễ nhầm: Một số nhà nghiên cứu hiện đại đặt vấn đề liệu có một hay hai vị mang tên Vasubandhu khác niên đại, nên các mốc thời gian cụ thể vẫn còn được thảo luận. Người học chỉ cần ghi nhận đây là điểm chưa thống nhất, không nên khẳng định niên đại quá cứng nhắc.