Vô Trước

Vô Trước (Asaṅga) là một trong những luận sư vĩ đại nhất của Phật giáo Đại thừa Ấn Độ, sống vào khoảng thế kỷ thứ 4. Ngài là anh ruột của luận sư Thế Thân (Vasubandhu), và cùng với người em đã đặt nền móng cho học phái Du Già Hành (Yogācāra), còn gọi là tông Duy thức — một trong hai trụ cột tư tưởng lớn của Đại thừa bên cạnh Trung quán.

Gốc từ: Tên Sanskrit “Asaṅga” nghĩa là “không vướng mắc, không dính chấp” (a- là phủ định, saṅga là sự bám dính). Hán dịch thành “Vô Trước” — không bám trước, không chấp trước, gợi tinh thần tự tại của bậc đã thấu suốt tính không của các pháp.

Vô Trước được xem là người hệ thống hóa giáo lý duy thức qua nhiều bộ luận quan trọng. Theo truyền thống, ngài thọ nhận giáo pháp từ Bồ Tát Di Lặc và truyền lại các luận thư nền tảng. Tư tưởng cốt lõi của học phái này cho rằng mọi hiện tượng ta kinh nghiệm đều do thức biến hiện, và sự tu tập là chuyển hóa thức nhiễm ô thành trí tuệ thanh tịnh. Chính Vô Trước về sau đã cảm hóa người em Thế Thân vốn theo Tiểu thừa quay về Đại thừa, tạo nên cặp anh em luận sư trứ danh trong lịch sử Phật học.

Dễ nhầm: “Vô Trước” là tên một nhân vật lịch sử, không nên hiểu lầm thành một thuật ngữ trừu tượng chỉ trạng thái “không chấp”. Ngoài ra, mối liên hệ giữa ngài với Bồ Tát Di Lặc được ghi theo truyền thống tín ngưỡng, các học giả hiện đại còn thảo luận về cách diễn giải sự kiện này.