Pháp giới duyên khởi

Pháp giới duyên khởi là giáo nghĩa duyên khởi đặc trưng của tông Hoa Nghiêm, dạy rằng vạn pháp trong toàn thể pháp giới đều nương vào nhau mà khởi, mỗi sự vật và tất cả sự vật dung nhiếp lẫn nhau một cách trùng trùng vô tận. Đây được xem là tầng diễn giải duyên khởi viên mãn và sâu rộng nhất trong các thuyết duyên khởi.

Gốc từ: “Pháp giới” chỉ toàn thể thế giới các pháp; “duyên khởi” là sự sinh khởi tùy thuộc điều kiện. Ghép lại nghĩa là sự khởi sinh tương quan của toàn bộ pháp giới.

Tông Hoa Nghiêm triển khai tư tưởng này qua các giáo lý như sự sự vô ngại (mọi hiện tượng cá biệt đều viên dung không ngăn ngại nhau) và trùng trùng duyên khởi (lớp lớp duyên khởi vô cùng). Nổi tiếng là hình ảnh “lưới trời Đế Thích” (Nhân-đà-la võng): tại mỗi mắt lưới gắn một viên ngọc, mỗi viên phản chiếu tất cả các viên còn lại, ảnh trong ảnh vô tận, diễn tả mối quan hệ “một trong tất cả, tất cả trong một”.

Liên hệ: Pháp giới duyên khởi là sự khai triển sâu rộng từ nguyên lý duyên khởi căn bản của Phật giáo, đặt trên nền tảng tư tưởng kinh Hoa Nghiêm.

Dễ nhầm: Đây là cách trình bày của một tông phái Đại thừa, không nên hiểu là phủ nhận nguyên lý duyên khởi nguyên thủy, mà là một cách diễn giải nâng cao và mở rộng nguyên lý ấy.