Sự sự vô ngại

Sự sự vô ngại là cảnh giới tối cao trong tứ pháp giới của tông Hoa Nghiêm, diễn tả tương quan giữa mọi hiện tượng (sự): tất cả các sự vật đều dung nhiếp, hòa nhập vào nhau một cách trọn vẹn mà không hề chướng ngại lẫn nhau.

Gốc từ: Hán-Việt: sự là sự vật, hiện tượng cụ thể; vô ngại là không ngăn ngại, không chướng nhau. “Sự sự vô ngại” tức “hiện tượng với hiện tượng không ngăn ngại nhau”.

Trong khung tứ pháp giới của Hoa Nghiêm, có Sự pháp giới (thế giới hiện tượng riêng biệt), Lý pháp giới (bản thể chân như), Lý sự vô ngại pháp giới (bản thể và hiện tượng dung thông), và cao nhất là Sự sự vô ngại pháp giới. Ở tầng này, vì mọi sự đều cùng một bản thể nên một pháp gồm thâu tất cả pháp, tất cả pháp nhập vào một pháp; “một là tất cả, tất cả là một”. Đây là nền tảng cho tư tưởng trùng trùng duyên khởi đặc trưng của Kinh Hoa Nghiêm.

Ví dụ: Hình ảnh quen thuộc minh họa cảnh giới này là lưới châu của trời Đế Thích (lưới Nhân-đà-la): mỗi hạt châu phản chiếu tất cả các hạt châu khác, và trong mỗi phản chiếu lại có phản chiếu, trùng trùng vô tận.

Dễ nhầm: “Sự sự vô ngại” không phải nói mọi vật trộn lẫn thành một khối mất phân biệt; mỗi sự vẫn giữ tướng riêng, nhưng trong tương quan duyên khởi thì viên dung nhiếp nhập nhau, khác với kiểu hòa tan xóa bỏ sai biệt.