Nhất thiết trí
Pāli: sabbaññutā · Sanskrit: sarvajñatā
Trí thông đạt tánh không, tướng chung của tất cả các pháp; một trong ba thứ trí của giáo lý Bát-nhã.
Nhất thiết trí là trí tuệ thông đạt tổng tướng và tánh không của tất cả các pháp, tức nắm bắt được bản chất chung, rỗng lặng của mọi hiện tượng. Theo cách phân loại trong hệ thống tam trí (ba thứ trí) thường gặp trong giáo lý Bát-nhã và Thiên Thai, đây là loại trí chung cho cả hàng Thanh văn, Duyên giác và Phật.
Gốc từ: “Nhất thiết trí” nghĩa là trí biết khắp tất cả; Phạn ngữ sarvajñatā (sarva: tất cả; jña: biết) thường được dịch là “nhất thiết trí” hoặc “trí biết tất cả”.
Trong bộ tam trí, nhất thiết trí được đặt cạnh đạo chủng trí (trí thấu rõ vô lượng pháp môn, sai biệt tướng để hóa độ chúng sinh, thuộc Bồ-tát) và nhất thiết chủng trí (trí viên mãn trọn vẹn cả tổng tướng lẫn biệt tướng, chỉ riêng Phật mới đầy đủ). Như vậy nhất thiết trí thiên về phương diện liễu đạt tánh không chung, là bước đạt tới trí tuệ giải thoát.
Liên hệ: Cách hiểu cụ thể về nhất thiết trí có thể khác nhau giữa các tông phái và bản kinh, nên cần đặt vào ngữ cảnh từng hệ thống giáo lý.
Dễ nhầm: Trong một số văn cảnh khác, “nhất thiết trí” lại được dùng để tôn xưng trí toàn giác của riêng Đức Phật. Vì vậy cần xem ngữ cảnh: ở đây, trong khung tam trí, nó chỉ trí về tổng tướng tánh không chung cho ba thừa, khác với nhất thiết chủng trí viên mãn của Phật.