Đạo chủng trí
Sanskrit: mārgākārajñatā
Trí của Bồ-tát thấu suốt vô số pháp môn để tùy duyên hóa độ chúng sinh.
Đạo chủng trí là loại trí tuệ đặc trưng của Bồ-tát, biết rõ vô lượng đạo pháp (các con đường, phương pháp tu tập) cùng căn cơ sai biệt của chúng sinh, để khéo léo dùng đúng pháp mà hóa độ. Đây là một trong tam trí thường được nêu trong tư tưởng Bát-nhã và Thiên Thai.
Gốc từ: “Đạo” là con đường, pháp môn; “chủng” là chủng loại, sự sai biệt nhiều mặt; “trí” là trí tuệ. “Đạo chủng trí” tức trí biết rõ các loại đạo pháp khác nhau.
Trong cách phân tam trí, thường kể: Nhất thiết trí (trí biết tổng quát về tánh không, thường gắn với hàng Thanh văn, Duyên giác); Đạo chủng trí (trí của Bồ-tát biết rõ muôn vàn pháp môn độ sinh); và Nhất thiết chủng trí (trí viên mãn của Phật, biết khắp cả tổng tướng lẫn biệt tướng). Theo trình tự này, Đạo chủng trí là tầng trí trung gian, thiên về phương tiện và đại bi.
Liên hệ: Đạo chủng trí thể hiện tinh thần Bồ-tát: không chỉ tự thấy lý không, mà còn rành rẽ vô số phương tiện để dẫn dắt từng loại chúng sinh tùy bệnh cho thuốc.
Dễ nhầm: Đạo chủng trí không thấp kém hơn cũng không tách biệt với hai trí kia một cách máy móc. Tam trí mô tả các phương diện và mức độ của một dòng trí tuệ giác ngộ; ở quả vị Phật, cả ba được dung nhiếp trọn vẹn trong Nhất thiết chủng trí.