Nhập Bồ Tát Hạnh

Nhập Bồ Tát Hạnh (Bodhicaryāvatāra) là một luận thư – thi phẩm của ngài Tịch Thiên (Śāntideva), luận sư Ấn Độ thuộc học phái Trung quán khoảng thế kỷ 8. Tác phẩm trình bày trọn vẹn con đường tu của một vị Bồ tát: từ chỗ phát khởi bồ đề tâm (tâm nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) đến chỗ thực hành sáu ba-la-mật, đặc biệt nhấn mạnh hạnh nhẫn nhục và trí tuệ tánh không.

Gốc từ: Tên Sanskrit Bodhicaryāvatāra ghép từ bodhi (giác ngộ), caryā (hạnh, lối thực hành) và avatāra (đi vào, nhập) — nghĩa là “đi vào nếp sống hướng đến giác ngộ”, tức nhập vào hạnh Bồ tát.

Tác phẩm gồm các chương lần lượt bàn về lợi ích của bồ đề tâm, sám hối, gìn giữ tâm, chánh niệm tỉnh giác, tinh tấn, thiền định và trí tuệ. Chương về nhẫn nhục và chương về trí tuệ đặc biệt được tán dương. Trong Phật giáo Tây Tạng, đây là một trong những bản văn được học thuộc, giảng dạy và thực hành rộng rãi nhất, được các bậc thầy lớn hết lời ca ngợi.

Ví dụ: Một ý tưởng quen thuộc trong sách: muốn khỏi đau chân khi đi trên đất đầy gai, ta không thể trải da bọc khắp mặt đất, mà chỉ cần bọc da dưới bàn chân mình — tương tự, thay vì đòi sửa cả thế giới, hãy điều phục chính tâm mình.

Dễ nhầm: Nhiều người tưởng đây là sách lý thuyết khô khan về triết học tánh không. Thực ra phần lớn tác phẩm rất thực tiễn, hướng dẫn cụ thể cách chuyển hóa sân hận, ích kỷ và sợ hãi trong tâm.