Lục tặc

Lục tặc (sáu tên giặc) là một hình ảnh ẩn dụ quen thuộc trong kinh điển, ví sáu trần - sáu loại đối tượng của giác quan - như sáu tên trộm cướp mất “của báu công đức” của người tu hành. Cách nói này cảnh tỉnh người học đạo phải khéo phòng hộ các giác quan.

Gốc từ: “Lục” (六) là sáu, “tặc” (賊) là giặc cướp. Sáu giặc đó là sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp - tức sáu trần. Chúng “cướp” qua sáu cửa là sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý).

Ý nghĩa của ẩn dụ: khi sáu căn tiếp xúc sáu trần mà tâm khởi tham đắm, dính mắc, thì thiện căn và định lực bị tổn hao - chẳng khác gì giặc vào nhà lấy mất của cải. Vì thế kinh dạy hạnh thu thúc, phòng hộ sáu căn: không phải bịt mắt che tai, mà là giữ chánh niệm tỉnh giác khi tiếp xúc, không để tâm bị lôi cuốn theo trần cảnh.

Ví dụ: Mắt thấy hình đẹp liền sinh tham, tai nghe lời khen liền sinh đắm - đó là lúc “giặc đã vào cửa”. Người tu giữ chánh niệm ngay nơi tiếp xúc thì giặc không cướp được gì.

Trong thực hành: Pháp tu này gắn với “hộ trì các căn” (thu thúc lục căn), một bước nền tảng trước khi vào định.

Dễ nhầm: Có người hiểu lầm phải xa lánh, sợ hãi mọi cảnh trần. Thực ra “giặc” không nằm ở trần cảnh mà ở tâm tham đắm khởi lên khi tiếp xúc; mục tiêu là làm chủ tâm, không phải trốn tránh thế giới.