Kỳ Viên Tịnh Xá
Pāli: Jetavana · Sanskrit: Jetavana
Một trong những ngôi tinh xá quan trọng bậc nhất thời Phật, gắn liền với vô số bài kinh được thuyết tại đây.
Kỳ Viên Tịnh Xá là khu vườn rừng nằm ngoài thành Xá Vệ (Sāvatthī), kinh đô nước Kiều-tát-la (Kosala). Đây vốn là vườn của thái tử Kỳ-đà (Jeta), được trưởng giả Cấp Cô Độc mua lại với giá vàng trải kín mặt đất để dâng cúng làm nơi cư trú cho Đức Phật và Tăng đoàn. Theo truyền thống, Đức Phật đã trải qua nhiều mùa an cư kiết hạ tại đây và thuyết giảng số lượng kinh nhiều hơn bất kỳ nơi nào khác.
Gốc từ: Tên Pāli Jetavana ghép từ Jeta (tên thái tử Kỳ-đà) và vana (rừng, vườn), nghĩa đen là “rừng của Jeta”. Tên gọi đầy đủ thường gặp là Jetavana Anāthapiṇḍikassa ārāma — “tinh xá của Cấp Cô Độc trong rừng Kỳ-đà”.
Về phương diện kinh điển, Kỳ Viên là bối cảnh mở đầu của rất nhiều bài kinh, đặc biệt nhiều bản trong Kinh A Hàm và Nikāya đều khởi đầu bằng câu “Một thời Đức Phật ở tại nước Xá Vệ, vườn Kỳ-đà, tịnh xá Cấp Cô Độc”. Nơi đây cũng gắn với hình ảnh hộ pháp tiêu biểu của hàng cư sĩ, nêu gương cúng dường và hộ trì Chánh pháp.
Ví dụ: Truyền thống kể rằng khi Cấp Cô Độc thương lượng mua vườn, thái tử Kỳ-đà ra điều kiện phải trải vàng phủ kín đất; cảm động trước tâm thành ấy, thái tử cũng phát tâm cúng dường phần cây cối trong vườn, nên tên cả hai vị đều được lưu trong danh xưng tịnh xá.
Dễ nhầm: Nhiều người tưởng Kỳ Viên do một mình Cấp Cô Độc tạo lập; thực ra cả thái tử Kỳ-đà cũng góp phần, vì vậy tên gọi gắn cả hai. Cũng cần phân biệt Kỳ Viên (ở Xá Vệ) với Trúc Lâm Tịnh Xá (ở thành Vương Xá), là hai đạo tràng lớn riêng biệt.