Thành Xá Vệ
Pāli: Sāvatthī · Sanskrit: Śrāvastī
Một trong những thành phố lớn và sầm uất bậc nhất Ấn Độ thời Đức Phật, gắn liền với nhiều bài kinh quan trọng.
Thành Xá Vệ là kinh đô của vương quốc Kiều Tát La (Kosala), một trong những cường quốc lớn ở miền bắc Ấn Độ thời Đức Phật, dưới quyền vua Ba Tư Nặc (Pasenadi). Đây là nơi Đức Phật lưu trú nhiều mùa an cư nhất trong suốt cuộc đời hoằng pháp, do gần đó có Kỳ Viên tịnh xá (Jetavana) mà trưởng giả Cấp Cô Độc cúng dường. Phần lớn các bài kinh trong tạng Pāli mở đầu bằng câu “Một thời, Đức Thế Tôn trú tại Xá Vệ”.
Gốc từ: “Xá Vệ” là phiên âm Hán–Việt từ Pāli Sāvatthī (Sanskrit Śrāvastī).
Về phương diện lịch sử và giáo lý, Xá Vệ là trung tâm sinh hoạt của Tăng đoàn trong khoảng hai mươi mùa an cư cuối đời Đức Phật. Tại đây diễn ra nhiều sự kiện và đối thoại nổi tiếng với vua quan, ngoại đạo và cư sĩ. Thành phố này cũng là nơi gắn với hình ảnh người đệ tử cư sĩ hộ pháp tiêu biểu, cho thấy mối quan hệ giữa Tăng đoàn và xã hội đương thời.
Ví dụ: Nhiều bộ kinh dài như Kinh Kim Cang, Kinh A Di Đà đều ghi cảnh Đức Phật thuyết pháp tại Kỳ Viên, Xá Vệ, trước đông đảo chúng Tỳ-kheo.
Liên hệ: Xá Vệ thường được nhắc cùng thành Vương Xá (Rājagaha) của nước Ma Kiệt Đà, hai trung tâm hoằng pháp lớn nhất.
Dễ nhầm: Xá Vệ là tên thành phố (kinh đô), còn Kiều Tát La là tên vương quốc; không nên đồng nhất hai tên. Cũng cần phân biệt Kỳ Viên tịnh xá là tu viện nằm gần thành, không phải bản thân thành Xá Vệ.