Cấp Cô Độc
Pāli: Anāthapiṇḍika · Sanskrit: Anāthapiṇḍada
Một thương gia giàu có ở thành Xá Vệ, nổi tiếng vì lòng bố thí rộng lớn và là người ngoại hộ trung thành bậc nhất của Đức Phật.
Cấp Cô Độc là một trưởng giả giàu có sống tại thành Xá Vệ (Sāvatthī) vào thời Đức Phật, tên thật là Tu Đạt (Sudatta). Ông là một thương gia thành đạt, đồng thời là đại thí chủ đã hiến cúng Kỳ Viên tinh xá (Jetavana) cho Tăng đoàn, một trong những trú xứ quan trọng nhất nơi Đức Phật an cư và thuyết pháp nhiều mùa hạ.
Gốc từ: Hán dịch “Cấp Cô Độc” nghĩa là “chu cấp cho người cô độc”, dịch ý từ Pāli Anāthapiṇḍika — anātha (không nơi nương tựa, cô độc) + piṇḍa (vắt cơm, vật thực). Tên gọi này phản ánh thói quen thường xuyên chu cấp lương thực cho người nghèo khổ, cô quả của ông.
Trong lịch sử Phật giáo, Cấp Cô Độc là hình mẫu tiêu biểu của người cư sĩ tại gia hộ pháp: không xuất gia nhưng tận tâm hộ trì Tam Bảo bằng tài sản và lòng tín thành. Ông được Đức Phật khen ngợi là vị thí chủ đứng đầu trong hàng nam cư sĩ.
Ví dụ: Tương truyền để mua khu vườn của thái tử Kỳ Đà (Jeta) làm nơi dựng tinh xá, ông đã trải vàng phủ kín mặt đất theo giá thách của thái tử; cảm động trước tâm thành ấy, thái tử cũng hiến cúng phần cây cối, nên tinh xá mang tên cả hai: Kỳ thọ Cấp Cô Độc viên.
Liên hệ: Câu chuyện của ông thường được nêu để khích lệ hạnh bố thí (dāna) và tinh thần hộ trì chính pháp của người tại gia.
Dễ nhầm: Cấp Cô Độc không phải một vị Tăng hay đệ tử xuất gia, mà là cư sĩ tại gia; ông cũng không chứng quả A-la-hán mà theo truyền thống được xem là đắc quả Dự lưu (Tu-đà-hoàn).