Kết tập lần thứ tư

Kết tập lần thứ tư là tên gọi chung cho những đại hội kết tập kinh điển được các truyền thống Phật giáo kể lại khác nhau về thời điểm, địa điểm và mục đích. Đây không phải một sự kiện duy nhất được mọi truyền thống công nhận giống nhau, mà phản ánh nỗ lực bảo tồn giáo pháp ở những vùng và thời kỳ khác nhau.

Gốc từ: “Kết tập” (Hán–Việt) dịch khái niệm Pāli saṅgīti, nghĩa là cùng nhau tụng đọc, hợp tụng để thống nhất nội dung giáo pháp.

Theo truyền thống Bắc truyền, một kỳ kết tập lớn được nhắc tới gắn với vùng Tây Bắc Ấn Độ dưới sự bảo trợ của vua Ca Nị Sắc Ca (Kaniṣka), tập trung biên soạn và chú giải kinh luận. Theo truyền thống Nam truyền ở Tích Lan (Sri Lanka), một kỳ kết tập quan trọng được ghi nhận là dịp Tam tạng Pāli vốn được truyền khẩu nhiều đời đã được chép thành văn bản trên lá bối, đánh dấu bước chuyển từ truyền miệng sang văn tự.

Liên hệ: Việc ghi chép Tam tạng thành văn bản giúp giáo pháp ít bị tam sao thất bản hơn và lưu truyền ổn định qua nhiều thế kỷ.

Dễ nhầm: Không nên hiểu “kết tập lần thứ tư” như một hội nghị thống nhất toàn thể Phật giáo. Mỗi truyền thống có cách đánh số và ghi nhận riêng; niên đại cụ thể còn nhiều điểm chưa thống nhất giữa các nguồn sử liệu, nên cần thận trọng khi nêu mốc thời gian chính xác.