Kết tập lần thứ nhất

Kết tập lần thứ nhất là đại hội tụng đọc và xác chứng lời dạy của Đức Phật, được tổ chức khoảng ba tháng sau khi Đức Phật nhập Niết-bàn. Hội nghị diễn ra tại hang Thất Diệp (Sattapaṇṇi) gần thành Vương Xá (Rājagaha), quy tụ năm trăm vị A-la-hán, do tôn giả Đại Ca Diếp chủ trì.

Gốc từ: “Kết tập” dịch từ saṅgīti (Pāli), nghĩa đen là “cùng tụng đọc, hợp tụng” — chỉ việc Tăng chúng cùng nhau tụng lại để thống nhất và ghi nhớ giáo pháp, chứ chưa phải viết thành văn bản.

Trong hội nghị, tôn giả A Nan — thị giả thân cận, người nghe nhiều nhất — được cử tụng lại phần Kinh (Pháp); tôn giả Ưu Ba Ly, bậc trì luật bậc nhất, tụng lại phần Luật. Cách thức là người tụng nêu rõ kinh được nói ở đâu, do duyên gì, rồi đại chúng cùng ấn chứng. Đây là cội nguồn hình thành Tam tạng, đặt nền cho việc truyền thừa giáo pháp qua nhiều thế hệ bằng phương thức khẩu truyền.

Ví dụ: Theo truyền thống, A Nan ban đầu chưa chứng A-la-hán nên suýt không được dự; ngài tinh tấn hành thiền và chứng quả ngay trước thềm đại hội, kịp tham gia tụng đọc tạng Kinh. Mỗi bài kinh ngài tụng đều mở đầu bằng “Tôi nghe như vầy” (Như thị ngã văn).

Dễ nhầm: Nhiều người hiểu lầm rằng lần kết tập này đã chép kinh thành sách; thực ra giáo pháp chỉ được tụng đọc và ghi nhớ bằng trí, mãi nhiều thế kỷ sau mới được viết thành văn bản. Cũng cần phân biệt với các lần kết tập sau, vốn xử lý những vấn đề giới luật và bộ phái khác nhau.