Phật giáo Nam truyền
Nhánh Phật giáo lưu giữ kinh tạng Pali, lan tỏa từ Ấn Độ qua Tích Lan xuống các nước Đông Nam Á.
Phật giáo Nam truyền, còn gọi là Phật giáo Theravāda hay Thượng tọa bộ, là nhánh Phật giáo truyền theo hướng nam từ Ấn Độ sang đảo Tích Lan (Sri Lanka), rồi lan tới Myanmar, Thái Lan, Lào, Campuchia và một bộ phận người Việt vùng đồng bằng sông Cửu Long. Nhánh này lấy kinh tạng Pāli làm thánh điển căn bản và đề cao việc giữ gìn nguyên vẹn lời dạy gần với thời Phật.
Gốc từ: “Nam truyền” chỉ hướng địa lý lan truyền của giáo pháp; tên Theravāda (Pāli) nghĩa là “lời dạy của các bậc Trưởng lão”, phiên Hán–Việt là Thượng tọa bộ.
Phật giáo Nam truyền nhấn mạnh con đường giải thoát qua giới–định–tuệ, lý tưởng A-la-hán và pháp hành thiền chỉ, thiền quán dựa trên các bài kinh Nikāya. Tăng đoàn duy trì truyền thống khất thực, giữ giới luật tỉ-mỉ và đời sống tu viện gắn bó với cộng đồng cư sĩ.
Liên hệ: Nhánh này được xem là bảo tồn được hệ thống kinh điển sớm bằng ngôn ngữ Pāli, là nguồn tham chiếu quan trọng để nghiên cứu Phật giáo thời kỳ đầu.
Dễ nhầm: Gọi Nam truyền là “Tiểu thừa” là cách dùng cũ mang sắc thái hạ thấp, ngày nay được khuyến cáo tránh. Theravāda là một bộ phái còn tồn tại, không nên đồng nhất hoàn toàn với toàn bộ khái niệm “Tiểu thừa” trong văn bản cổ.