Kết tập lần thứ hai
Cuộc kết tập kinh điển lần thứ hai, bàn về một số điểm tranh cãi trong giới luật.
Kết tập lần thứ hai là đại hội tụng đọc và xác định lại giáo pháp được tổ chức tại thành Tỳ Xá Ly (Vesālī), theo truyền thống khoảng một trăm năm sau khi Đức Phật nhập Niết-bàn. Mục đích chính là giải quyết tranh cãi về mười điều (thập sự) mà một số tỳ-kheo vùng Bạt-kỳ chủ trương là hợp lệ, trong đó nổi bật là việc nhận và cất giữ vàng bạc.
Gốc từ: “Kết tập” dịch từ saṅgīti (cùng nhau tụng đọc), chỉ việc chư Tăng hội họp đọc lại lời Phật dạy để thống nhất.
Đại hội kết luận mười điều ấy là phi pháp, trái với giới luật. Tuy nhiên sự bất đồng không hoàn toàn được hóa giải: theo nhiều ghi chép, đây là một trong những nhân duyên dẫn tới sự phân hóa Tăng đoàn thành các bộ phái đầu tiên, mở đầu thời kỳ Phật giáo bộ phái. Vì vậy kết tập lần thứ hai có ý nghĩa lớn cả về giới luật lẫn lịch sử phát triển giáo đoàn.
Ví dụ: Một điểm tranh luận là “diêm tịnh” — được phép cất muối trong sừng để dùng sau; một điểm khác là nhận tiền vàng cúng dường. Các trưởng lão xét thấy những điều này nới lỏng giới luật nên bác bỏ.
Dễ nhầm: Có người gộp kết tập lần hai với việc hình thành Đại thừa; thực ra Đại thừa xuất hiện muộn hơn nhiều. Cũng đừng nhầm con số bộ phái: sự phân chia là một quá trình kéo dài, không phải tách đôi tức thì ngay tại hội nghị này. Niên đại “khoảng một trăm năm” là theo truyền thống, các nguồn có sai biệt.