Huyền Quang
Một vị thiền sư đời Trần, là tổ thứ ba của dòng thiền thuần Việt do vua Trần Nhân Tông khai sáng.
Huyền Quang là một thiền sư đời Trần, được tôn là tổ thứ ba của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử — dòng thiền mang đậm bản sắc Việt Nam. Sư là một trong Trúc Lâm tam tổ, cùng với sơ tổ Trần Nhân Tông (Điều Ngự Giác Hoàng) và nhị tổ Pháp Loa.
Gốc từ: “Huyền Quang” (玄光) là đạo hiệu, có thể hiểu là “ánh sáng huyền diệu, sâu kín”.
Tương truyền sư vốn là người học rộng, từng đỗ đạt cao và làm quan, sau từ bỏ công danh để xuất gia tu thiền. Vị trí của sư trong lịch sử Phật giáo Việt Nam gắn với sự kế thừa và gìn giữ mạch thiền Trúc Lâm — dòng thiền chủ trương cư trần lạc đạo, tu hành ngay giữa đời thường mà vẫn an vui với đạo, hòa nhập tinh thần Phật giáo với đời sống dân tộc. Sư còn được biết đến như một thi nhân, để lại nhiều áng thơ thiền thấm đẫm cảm thức thiên nhiên và tâm cảnh tịch tĩnh.
Ví dụ: Thơ của sư thường lấy cảnh chùa, hoa cúc, núi non làm phương tiện diễn tả tâm thái thanh thản, vô vướng bận của người đạt đạo.
Dễ nhầm: Đừng nhầm thiền sư Huyền Quang đời Trần với những nhân vật trùng tên ở thời kỳ khác. Cũng cần phân biệt rõ sư là tổ thứ ba, không phải người sáng lập Trúc Lâm — người khai sáng là vua Trần Nhân Tông.