Trúc Lâm Yên Tử
Dòng thiền Phật giáo do vua Trần Nhân Tông sáng lập tại núi Yên Tử, mang đậm bản sắc dân tộc Đại Việt.
Trúc Lâm Yên Tử là thiền phái Phật giáo Việt Nam được thành lập vào đời Trần, do vua Trần Nhân Tông sau khi xuất gia tu hành tại núi Yên Tử (nay thuộc Quảng Ninh) khởi xướng. Đây được xem là thiền phái thống nhất mang tính bản địa, dung hợp các dòng thiền trước đó của Đại Việt.
Gốc từ: “Trúc Lâm” nghĩa là “rừng trúc”, vốn cũng gợi đến vườn Trúc Lâm thời Phật; “Yên Tử” là tên ngọn núi nơi phái này phát tích. Trần Nhân Tông được tôn xưng là Phật hoàng, sơ tổ của phái, với đạo hiệu Trúc Lâm Đầu Đà.
Phái Trúc Lâm thường được nhắc đến với ba vị tổ đầu tiên: Trần Nhân Tông, Pháp Loa và Huyền Quang, gọi là Trúc Lâm tam tổ. Tư tưởng đặc trưng là tinh thần nhập thế, “cư trần lạc đạo” – sống giữa đời mà vẫn an vui trong đạo, không tách rời tu hành khỏi đời sống và việc nước. Phái còn chịu ảnh hưởng dẫn dắt từ cư sĩ Tuệ Trung Thượng Sĩ.
Liên hệ: Trúc Lâm Yên Tử thể hiện sự kết hợp giữa Phật giáo và ý thức dân tộc thời Trần, khi nhiều vị vua quan vừa giữ trọng trách quốc gia vừa thâm hiểu thiền học. Yên Tử do đó trở thành trung tâm Phật giáo và là thánh tích hành hương đến nay.
Dễ nhầm: Trúc Lâm là một thiền phái bản địa Đại Việt, không nên đồng nhất với một tông phái Trung Hoa du nhập. Ngày nay có nhiều thiền viện mang tên “Trúc Lâm” được lập theo tinh thần phái này, nhưng đó là sự kế thừa, phục hưng chứ không phải bản thân phái nguyên thủy thời Trần.