Bát tướng thành đạo
Tám hình tướng thị hiện tiêu biểu trong một đời Đức Phật, từ giáng sinh đến nhập niết bàn.
Bát tướng thành đạo là cách trình bày cô đọng cuộc đời một vị Phật qua tám hình tướng (sự kiện) trọng đại mà Ngài thị hiện để hóa độ chúng sinh. Tám tướng thường kể gồm: giáng đâu suất (từ cung trời Đâu Suất giáng trần), nhập thai (vào thai mẹ), trụ thai hoặc đản sinh (ở trong thai / ra đời tại Lâm Tỳ Ni), xuất gia (từ bỏ hoàng cung đi tu), hàng ma (hàng phục ma quân), thành đạo (giác ngộ dưới cội bồ đề), chuyển pháp luân (thuyết pháp độ sinh), và nhập niết bàn (viên tịch tại Câu Thi Na).
Gốc từ: “Bát tướng” (八相) — bát (tám) + tướng (hình tướng, sự thị hiện); “thành đạo” nêu sự kiện trung tâm trong tám tướng đó.
Bát tướng là khuôn mẫu được dùng để giảng dạy và tạo tác mỹ thuật Phật giáo, giúp người học nắm trọn hành trạng của Đức Phật một cách hệ thống. Các tông phái có thể liệt kê hơi khác nhau (có nơi gộp trụ thai và đản sinh, thêm hoặc bớt một tướng), nhưng tinh thần chung là tóm tắt con đường từ phát tâm đến viên mãn của một bậc giác ngộ — đồng thời gợi ý lộ trình tu tập cho người sau.
Ví dụ: Tranh tượng “Bát tướng thành đạo” trong chùa thường gồm tám cảnh, từ voi trắng nhập thai đến cảnh Phật nằm nhập niết bàn.
Dễ nhầm: Bát tướng là tám sự kiện trong một đời Phật, không phải tám giai đoạn tu chứng (như thập địa); đây là cách kể hành trạng, không phải bậc thang quả vị.