Thành đạo (sự kiện)
Đêm Đức Phật giác ngộ hoàn toàn dưới cội bồ đề, chứng đắc trí tuệ tối thượng và trở thành bậc Chánh Đẳng Giác.
Thành đạo là sự kiện trung tâm của lịch sử Phật giáo: đêm Thái tử Tất Đạt Đa, sau khi ngồi thiền định kiên cố dưới cội bồ đề tại Bồ Đề Đạo Tràng, chứng ngộ viên mãn và trở thành Đức Phật — bậc Chánh Đẳng Giác. Truyền thống kể rằng trong đêm ấy Ngài lần lượt chứng Tam minh: Túc mạng minh (thấy rõ các kiếp quá khứ của mình), Thiên nhãn minh (thấy chúng sinh sinh tử theo nghiệp), và Lậu tận minh (đoạn tận mọi phiền não, lậu hoặc).
Gốc từ: “Thành đạo” (成道) nghĩa đen là “thành tựu đạo quả”, tức viên thành con đường giác ngộ; tương ứng khái niệm giác ngộ (bodhi).
Thành đạo là khoảnh khắc Đức Phật thấu suốt Tứ diệu đế và lý Duyên khởi — cội nguồn của khổ và con đường dứt khổ. Trước đó Ngài là một hành giả tìm đạo; sau đêm này Ngài trở thành bậc Thầy có khả năng chỉ đường cho người khác. Toàn bộ giáo pháp về sau đều bắt nguồn từ trí tuệ chứng ngộ trong đêm thành đạo. Phật giáo kỷ niệm sự kiện này vào ngày Thành đạo (theo Bắc tông là mùng 8 tháng Chạp âm lịch).
Ví dụ: Hình tượng Đức Phật chạm tay xuống đất (ấn xúc địa) biểu thị khoảnh khắc Ngài lấy đất làm chứng cho công hạnh, hàng phục ma quân trước khi thành đạo.
Dễ nhầm: Thành đạo không phải là được một vị thần ban cho quyền năng, mà là tự lực chứng ngộ chân lý bằng thiền định và trí tuệ — không nhờ cầu xin bên ngoài.