A Na Luật

A Na Luật (còn phiên là A Nâu Lâu Đà) là một trong Thập đại đệ tử — mười vị đệ tử lớn của Đức Phật. Ngài vốn thuộc dòng họ Thích Ca, là em họ của Đức Phật, xuất gia cùng đợt với A Nan và một số vương tử khác. Ngài được tôn xưng là bậc thiên nhãn đệ nhất — đứng đầu về khả năng thấy rõ, thấu suốt mọi nơi mà mắt thường không thấy được.

Gốc từ: Tên Pāli Anuruddha thường được hiểu theo nghĩa “không bị ngăn ngại”, “thuận hợp”. “Thiên nhãn” (天眼) nghĩa đen là “con mắt cõi trời”, chỉ năng lực thấy vượt khỏi giới hạn của mắt thịt.

Theo truyền thống, sở dĩ ngài đạt thiên nhãn là nhờ tinh tấn tu tập sau một lần bị Đức Phật nhắc nhở vì ngủ gật trong lúc nghe pháp. Ngài phát nguyện không ngủ, dụng công đến mức hỏng mắt thường, rồi nhờ chuyên tu mà mở được con mắt thấy biết sâu xa. Câu chuyện này thường được nêu để minh họa cho tinh thần tinh tấn không buông lung. Thiên nhãn là một trong “ngũ nhãn” (năm loại mắt: nhục nhãn, thiên nhãn, tuệ nhãn, pháp nhãn, Phật nhãn).

Ví dụ: Khi nói về một người chăm chỉ sửa lỗi sau khi được góp ý, người ta hay mượn gương A Na Luật: bị nhắc một lần liền dốc sức chuyển hóa, biến điểm yếu thành sở trường.

Dễ nhầm: Nhiều người nghĩ “thiên nhãn” là phép thuật để bói toán hay nhìn xuyên vật chất một cách thần kỳ. Trong đạo Phật, đây được xem là một năng lực phát sinh từ định lực và tu tập, không phải mục tiêu của con đường giải thoát; cứu cánh vẫn là trí tuệ đoạn trừ phiền não, không phải thần thông.