Yết-ma A-xà-lê

Yết-ma A-xà-lê là vị thầy đảm trách việc xướng đọc và chủ trì tác pháp yết-ma (nghi thức tăng sự theo luật) trong lễ truyền giới, nhất là khi truyền giới cụ túc cho người xuất gia. Vị này là một trong ba vị thầy chính của giới đàn.

Gốc từ: “Yết-ma” phiên âm Sanskrit/Pāli karma/kamma theo nghĩa luật học là “tác pháp, biện sự của Tăng”; “A-xà-lê” phiên âm ācārya, nghĩa là “bậc thầy mẫu mực, vị quỹ phạm”. Gộp lại: “vị thầy chủ trì tác pháp yết-ma” (Pāli: kammācariya).

Trong nghi thức truyền giới cụ túc, ba vị thầy chính gồm: Hòa thượng (đàn đầu, vị truyền giới chính), Yết-ma A-xà-lê (chủ trì tác pháp, tuyên các lần bạch yết-ma) và Giáo thọ A-xà-lê (vị hướng dẫn, dạy bảo oai nghi). Vai trò của yết-ma a-xà-lê bảo đảm cho việc truyền giới diễn ra đúng pháp, đúng luật, vì sự thành tựu của giới thể phụ thuộc vào tác pháp yết-ma được tiến hành như pháp giữa Tăng chúng đủ số.

Ví dụ: Tại đại giới đàn, khi giới tử thọ giới, chính yết-ma a-xà-lê là người tuyên lời “bạch tứ yết-ma” (một lần tác bạch, ba lần hỏi ý Tăng) để Tăng chúng cùng chứng minh, xác nhận việc truyền giới.

Dễ nhầm: Đừng lẫn yết-ma a-xà-lê với Hòa thượng đàn đầu: Hòa thượng là vị truyền giới chính, còn yết-ma a-xà-lê lo phần tác pháp nghi thức. Mỗi vị một vai, hợp lại mới đủ điều kiện cho một giới đàn như pháp.