Y chỉ sư

Y chỉ sư là vị thầy nương tựa mà một tăng sĩ trẻ phải nương theo để học đạo và giữ giới trong giai đoạn đầu của đời sống xuất gia, khi bản thân chưa đủ kinh nghiệm và giới lạp để sống độc lập. Việc nương tựa này gọi là y chỉ.

Gốc từ: “Y chỉ” nghĩa là “nương (y) vào, dừng lại nương tựa (chỉ)”; “sư” là thầy. Ghép lại là “vị thầy để nương tựa”.

Theo giới luật, một vị tỳ kheo mới thọ giới, chưa đủ năm hạ (số năm an cư) và chưa thông thạo giới pháp, thì cần sống dưới sự y chỉ của một vị thầy có đủ đức và đủ hạ lạp. Vị y chỉ sư có trách nhiệm dạy dỗ, nhắc nhở, uốn nắn người đệ tử về oai nghi, giới luật và việc tu học; ngược lại, người được y chỉ có bổn phận hầu thầy, nghe lời chỉ dạy. Chế độ này thể hiện tinh thần truyền trao có thầy có trò của Tăng đoàn, bảo đảm người mới không tự ý buông lung khi còn non yếu.

Ví dụ: Một vị sư trẻ mới thọ giới được sắp xếp ở gần một vị trưởng lão để mỗi ngày được chỉ dạy cách đắp y, hành xử, tụng giới, đó là quan hệ y chỉ.

Dễ nhầm: Y chỉ sư đôi khi bị đồng nhất với bổn sư (vị thầy tế độ cho xuất gia). Thực ra hai vai trò có thể là một người hoặc khác người: bổn sư là thầy nhận cho xuất gia, còn y chỉ sư là vị mà người tu nương tựa để học và giữ giới khi chưa đủ điều kiện độc lập, nhất là khi xa bổn sư.