Tương chao
Hai món chay quen thuộc trong nhà chùa: tương làm từ đậu nành và chao là đậu hũ lên men. Giàu đạm thực vật, gắn liền với bữa cơm đạm bạc của người tu.
Tương chao là cách gọi chung hai món thức ăn chay rất quen thuộc trong nhà chùa và đời sống người tu. “Tương” là loại nước chấm, gia vị làm từ đậu nành ủ lên men; “chao” là đậu hũ được ủ lên men thành món sền sệt, đậm vị. Cả hai đều giàu đạm thực vật, thay thế cho thức ăn mặn.
Gốc từ: “Tương” và “chao” đều là từ Việt chỉ món ăn, gốc gắn với kỹ thuật lên men đậu nành du nhập và phổ biến trong văn hóa ẩm thực chay Á Đông.
Trong đời sống tự viện, bữa cơm của người tu vốn chủ trương thanh đạm, đơn giản, vừa đủ nuôi thân để hành đạo, theo tinh thần thiểu dục tri túc (ít ham muốn, biết đủ). Tương và chao là hình ảnh tiêu biểu cho bữa ăn đạm bạc ấy: rẻ, dễ làm, để được lâu, lại cung cấp chất đạm cần thiết khi không dùng thịt cá. Vì vậy cụm “tương chao” thường được dùng như biểu tượng của nếp sống giản dị, cần kiệm nơi cửa thiền, gắn với truyền thống ăn chay của Phật giáo Bắc tông.
Ví dụ: Câu nói dân gian “ăn cơm với tương chao” gợi ngay đến hình ảnh bữa cơm chùa thanh bạch, không cầu kỳ sơn hào hải vị.
Dễ nhầm: Có người nghĩ ăn chay với tương chao là kham khổ, thiếu dinh dưỡng. Thực ra đậu nành lên men giàu đạm và dễ tiêu; bữa ăn đạm bạc của người tu nhằm nuôi dưỡng đời sống tỉnh thức, không phải hành xác thiếu thốn.