Tự lợi lợi tha
Tinh thần của Bồ-tát đạo: vừa lo tu tập cho mình vừa làm lợi ích cho người khác.
Tự lợi lợi tha là một nguyên tắc cốt lõi của Bồ-tát đạo, diễn tả tinh thần vừa tu tập để hoàn thiện bản thân (tự lợi), vừa đem giáo pháp và lòng từ bi làm lợi ích cho chúng sinh (lợi tha). Khi cả hai phương diện này được viên mãn, người tu thành tựu cái gọi là giác hạnh viên mãn, là phẩm chất của bậc giác ngộ.
Gốc từ: “Tự lợi” nghĩa là lợi cho mình; “lợi tha” nghĩa là làm lợi cho người khác (tha: người khác). Cụm từ Hán–Việt này gói gọn hai chiều hướng của sự tu hành.
Trong giáo lý Đại thừa, lý tưởng Bồ-tát không tách rời hai khía cạnh: nếu chỉ lo giải thoát riêng mình mà bỏ quên chúng sinh thì chưa trọn hạnh nguyện; ngược lại, muốn cứu giúp người khác hữu hiệu thì bản thân cũng cần có công phu tu tập và trí tuệ. Vì thế tự lợi và lợi tha tương hỗ, nương nhau cùng tiến, thể hiện qua các pháp hành như lục độ (bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ).
Trong thực hành: Người tu hồi hướng công đức tu tập của mình cho tất cả chúng sinh chính là một biểu hiện gắn kết tự lợi với lợi tha.
Dễ nhầm: “Tự lợi” ở đây không mang nghĩa ích kỷ, mà là tự hoàn thiện đức hạnh; nó là điều kiện hỗ trợ cho lợi tha, chứ không đối nghịch với lòng vị tha.