Tiểu Bộ
Pāli: Khuddaka Nikāya
Bộ kinh thứ năm trong Kinh tạng tiếng Pāli, tập hợp nhiều tác phẩm ngắn nổi tiếng như Pháp Cú và các chuyện tiền thân.
Tiểu Bộ (Pāli Khuddaka Nikāya) là bộ thứ năm trong Kinh tạng Pāli của Phật giáo Nam truyền, đứng sau bốn bộ lớn (Trường Bộ, Trung Bộ, Tương Ưng Bộ, Tăng Chi Bộ). Tuy mang tên “tiểu” (nhỏ), đây thực ra lại là bộ đồ sộ nhất về số lượng tác phẩm, tập hợp khoảng mười lăm tới mười tám đầu sách đa dạng, từ thi kệ ngắn đến các tuyển tập truyện dài.
Gốc từ: Khuddaka (Pāli) nghĩa là “nhỏ”, “vụn vặt”, “lẻ” – chỉ những kinh văn ngắn, lẻ tẻ không xếp vào bốn bộ chính, chứ không hàm ý kém quan trọng.
Trong Tiểu Bộ có nhiều tác phẩm rất được tôn quý: Pháp Cú (Dhammapada) – tuyển tập những lời dạy súc tích về đạo đức và tu tâm; Kinh Tập (Sutta Nipāta) – một trong những phần cổ xưa nhất; Bản Sanh (Jātaka) – các chuyện tiền thân kể về những kiếp trước của Bồ-tát; Trưởng lão kệ và Trưởng lão ni kệ – những bài thơ chứng đạo của các vị tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni. Vì sự phong phú ấy, Tiểu Bộ vừa có giá trị giáo lý, vừa có giá trị văn học và lịch sử.
Ví dụ: Câu “Tâm dẫn đầu các pháp, tâm làm chủ, tâm tạo tác” mà nhiều Phật tử quen thuộc chính là mở đầu kinh Pháp Cú, một phần của Tiểu Bộ.
Dễ nhầm: Tên “Tiểu” dễ khiến hiểu lầm đây là bộ phụ, kém giá trị. Thực tế Tiểu Bộ chứa những kinh văn cổ và được yêu thích bậc nhất; “tiểu” chỉ nói về hình thức ngắn lẻ của từng phần, không phải tầm quan trọng.