Tích trượng

Tích trượng là cây gậy đặc trưng của nhà sư, phần đầu gắn một vòng tròn kim loại có treo các khoen nhỏ, khi rung lên phát ra tiếng leng keng. Đây vừa là vật dụng đi đường thực tế, vừa là một pháp khí mang nhiều ý nghĩa biểu trưng trong đời sống tu hành.

Gốc từ: “Tích” (錫) là thiếc, kim loại; “trượng” (杖) là cây gậy — nên còn gọi là “thiền trượng” hay “gậy thiếc”. Tiếng Phạn khakkhara, được cho là mô phỏng âm thanh leng keng của các khoen gậy.

Về công dụng thực tế: thời xưa khi đi khất thực hoặc du hành, vị sư rung tích trượng để báo hiệu mình đến trước cổng nhà mà không cần gọi lớn, đồng thời tiếng động xua đuổi côn trùng, rắn rết trên đường để tránh vô ý giẫm đạp, thể hiện tâm từ bi không sát hại. Về biểu pháp: các khoen trên gậy thường được giải thích tượng trưng cho các phần giáo lý như Tứ đế, và việc rung gậy nhắc người tu cảnh tỉnh, sách tấn tâm tu.

Ví dụ: Hình ảnh quen thuộc trong tranh tượng là Bồ tát Địa Tạng tay cầm tích trượng, dùng gậy biểu trưng cho nguyện lực mở cửa cứu khổ chúng sinh trong các cảnh giới.

Dễ nhầm: Có người tưởng tích trượng chỉ là vũ khí tự vệ. Thực ra trong tinh thần Phật giáo, công năng chính của nó nghiêng về báo hiệu, nhắc tỉnh và biểu pháp, chứ không nhằm gây thương tổn.