Tích Lan

Tích Lan là tên gọi Hán–Việt của đảo quốc nay mang tên Sri Lanka, nằm phía nam tiểu lục địa Ấn Độ. Đây là một trung tâm trọng yếu của Phật giáo Thượng tọa bộ (Theravāda), nơi truyền thống này được bảo tồn liên tục qua nhiều thế kỷ.

Gốc từ: Trong văn bản Pāli, đảo được gọi là Tambapaṇṇi (đất màu đồng đỏ); tiếng Phạn Siṃhala (xứ sư tử) là gốc của các tên gọi “Ceylon”, “Tích Lan”. “Tích Lan” là cách phiên âm Hán–Việt phổ biến trước đây.

Theo biên niên sử Tích Lan, Phật giáo được truyền đến đảo trong thời vua A-dục thông qua phái đoàn hoằng pháp do tôn giả Mahinda dẫn đầu. Một dấu mốc đặc biệt là việc Tam tạng Pāli và phần chú giải được ghi chép thành văn bản trên lá bối tại đảo này, sau thời gian dài truyền miệng. Nhờ đó, hệ thống kinh điển Pāli được lưu giữ tương đối hoàn chỉnh đến nay.

Liên hệ: Tích Lan trở thành cứ điểm để Phật giáo Thượng tọa bộ lan tỏa sang các nước Đông Nam Á như Miến Điện, Thái Lan, Lào, Campuchia, định hình diện mạo Phật giáo Nam truyền.

Dễ nhầm: Tên gọi “Tích Lan”, “Ceylon” và “Sri Lanka” cùng chỉ một quốc gia qua các thời kỳ, không phải các nơi khác nhau. Ngoài ra, việc ghi chép Tam tạng thành văn ở đây là một mốc quan trọng nhưng không có nghĩa toàn bộ kinh điển Phật giáo thế giới đều khởi nguồn từ đảo này.