A Dục Vương
Pāli: Asoka · Sanskrit: Aśoka
Vị vua Ấn Độ cổ đại đã chuyển sang ủng hộ Phật giáo và giúp truyền bá đạo Phật ra nhiều vùng đất.
A Dục Vương (vua Ashoka) là hoàng đế của đế quốc Maurya, trị vì vùng rộng lớn của tiểu lục địa Ấn Độ vào thế kỷ III trước Công nguyên. Ban đầu ông là một vị vua chinh chiến tàn khốc; theo sử liệu, sau trận chiến đẫm máu ở Kalinga, chứng kiến cảnh chết chóc ông hối hận sâu sắc và quay về với Phật pháp. Từ đó ông trở thành hộ pháp lớn nhất trong lịch sử buổi đầu của đạo Phật.
Gốc từ: Aśoka nghĩa là “không sầu muộn”, “vô ưu” — cùng gốc với tên cây vô ưu (asoka) trong truyền thống Ấn Độ.
Đóng góp của ông mang tầm vóc lịch sử: ông cho khắc các trụ đá và chiếu chỉ (sắc dụ) khắp vương quốc, kêu gọi dân chúng sống theo Pháp (Dharma) — lấy bất hại, từ bi, hiếu thuận và bao dung làm nền tảng. Quan trọng hơn, ông cử các đoàn truyền giáo đi nhiều phương; trong đó con (hoặc em) của ông là Mahinda được cho là đã đưa Phật giáo đến đảo Tích Lan (Sri Lanka), nơi truyền thống Thượng tọa bộ được bảo tồn đến nay.
Ví dụ: Hành trình của ông giống một người từng gây nhiều tổn thương rồi tỉnh ngộ, dùng phần đời còn lại để hàn gắn và làm điều thiện.
Dễ nhầm: A Dục Vương không “biến Phật giáo thành quốc giáo cưỡng ép”; các sắc dụ của ông đề cao tinh thần bao dung với mọi tôn giáo, không bài xích tín ngưỡng khác.