Trưởng lão bộ

Trưởng lão bộ (còn gọi Thượng tọa bộ) là một trong hai bộ phái lớn hình thành sau cuộc phân chia đầu tiên của Tăng đoàn, khoảng một thế kỷ sau khi Đức Phật nhập niết bàn. Khi Tăng đoàn nảy sinh bất đồng về giới luật và một số điểm giáo lý, nhóm các vị trưởng lão chủ trương giữ nguyên giới luật và lời dạy truyền thống tách thành Trưởng lão bộ, trong khi nhóm đông đảo hơn theo khuynh hướng cải cách hình thành Đại chúng bộ.

Gốc từ: “Sthaviravāda” (Sanskrit) / “Theravāda” (Pāli) ghép từ sthavira/thera (vị trưởng lão, bậc kỳ cựu) và vāda (học thuyết, lời dạy) — nghĩa “lời dạy của các bậc trưởng lão”; Hán dịch là Thượng tọa bộ (上座部).

Trưởng lão bộ là cội nguồn của nhiều bộ phái về sau, trong đó truyền thống Theravāda lan truyền xuống Sri Lanka và Đông Nam Á trở thành Phật giáo Nam truyền còn tồn tại đến nay, gìn giữ Tam tạng kinh điển Pāli. Việc phân chia bộ phái không phải ly giáo thù địch mà phản ánh các cách lý giải khác nhau về di sản của Đức Phật.

Ví dụ: Truyền thống Theravāda ngày nay ở Thái Lan, Myanmar, Sri Lanka, Lào, Campuchia chính là dòng chảy hậu duệ của Trưởng lão bộ.

Dễ nhầm: Theravāda hiện đại không hoàn toàn đồng nhất với Sthaviravāda cổ; Theravāda là một nhánh phát triển từ truyền thống trưởng lão, không phải toàn bộ Trưởng lão bộ ban đầu.