Đại chúng bộ
Pāli: Mahāsaṅghika · Sanskrit: Mahāsāṃghika
Một trong hai bộ phái lớn hình thành từ lần phân chia đầu tiên của Tăng đoàn, có khuynh hướng cởi mở và rộng rãi.
Đại chúng bộ là một trong hai bộ phái căn bản ra đời sau khi Tăng đoàn Phật giáo phân chia lần đầu, đối lại với Thượng tọa bộ (Theravāda/Sthavira). Sự phân phái này gắn với những bất đồng nảy sinh quanh kỳ kết tập lần thứ hai ở Tỳ Xá Ly, liên quan đến cách hiểu một số điều giới luật và quan điểm về địa vị bậc A-la-hán.
Gốc từ: “Đại chúng” dịch từ Mahāsaṅghika: mahā là lớn, saṅgha là đại chúng, đoàn thể tăng già; có thể hiểu là “bộ của số đông”.
Về tư tưởng, Đại chúng bộ chủ trương tương đối cởi mở: đề cao tính siêu việt của Đức Phật, xem thân Phật là vô lậu thanh tịnh, và nhìn nhận A-la-hán vẫn còn một vài giới hạn nhất định. Nhiều nhà nghiên cứu xem khuynh hướng đề cao Phật và lý tưởng Bồ-tát của bộ phái này là một trong những mạch tư tưởng dọn đường cho sự hình thành Đại thừa về sau, dù không thể đồng nhất hai bên.
Ví dụ: Từ Đại chúng bộ, theo các nguồn truyền thống, về sau lại tách thành nhiều chi phái nhỏ, góp phần vào bức tranh “bộ phái Phật giáo” đa dạng trong vài thế kỷ sau khi Phật nhập diệt.
Dễ nhầm: Đại chúng bộ không phải là Đại thừa, và cũng không đối nghịch tuyệt đối với Thượng tọa bộ về mọi mặt. Đây là một bộ phái thời kỳ Phật giáo bộ phái, được coi là tiền thân tư tưởng chứ không phải bản thân phong trào Đại thừa.