Thiện Tài đồng tử

Thiện Tài đồng tử (Sudhana) là nhân vật trung tâm của phẩm Nhập Pháp Giới — phẩm cuối và đồ sộ nhất của kinh Hoa Nghiêm. Là một đồng tử (người trẻ tuổi) phát tâm cầu đạo Bồ-đề, Thiện Tài lên đường tham học năm mươi ba vị thiện tri thức để học hỏi con đường tu của Bồ Tát.

Gốc từ: Sudhana nghĩa là “người có tài sản tốt đẹp / khéo giàu có”. Hán dịch Thiện Tài giữ đúng nghĩa ấy; “đồng tử” chỉ người còn trẻ, tâm thuần khiết.

Cuộc hành hương của Thiện Tài qua năm mươi ba bậc thầy — gồm đủ thành phần: Bồ Tát, tỳ-kheo, cư sĩ, vua, thương nhân, người nữ, thậm chí cả những vị bề ngoài bình thường — là biểu tượng cho tinh thần học hỏi không mệt mỏi, khiêm hạ và rộng mở. Mỗi vị thiện tri thức trao cho ngài một pháp môn giải thoát, rồi khiêm tốn chỉ ngài đến vị kế tiếp. Cuộc tham học kết thúc nơi Bồ Tát Phổ Hiền, với mười đại nguyện viên mãn.

Liên hệ: Hành trình “năm mươi ba lần tham vấn” về sau trở thành một mô-típ quen thuộc, biểu trưng cho cả lộ trình tu chứng từ phát tâm đến thành Phật.

Dễ nhầm: Đừng nghĩ Thiện Tài chỉ là một cậu bé trong truyện; trong văn cảnh kinh, ngài tiêu biểu cho mọi hành giả phát Bồ-đề tâm. Việc tham học nhiều thầy cũng không phải tản mạn, mà nhấn mạnh rằng thiện tri thức có ở khắp nơi và học đạo là việc trọn đời.