Thất tình
Bảy thứ cảm xúc thường tình của con người, dễ làm dao động và che mờ sự an định của tâm.
Thất tình chỉ bảy thứ tình cảm, cảm xúc thế gian thường khởi lên nơi tâm con người và làm cho tâm dao động, mất quân bình. Cách liệt kê phổ biến gồm: hỷ (mừng), nộ (giận), ai (buồn thương), lạc hay cụ (vui / sợ), ái (yêu thích), ố (ghét), và dục (ham muốn).
Gốc từ: “Thất” (七) là bảy; “tình” (情) là tình cảm, cảm xúc, các trạng thái rung động của tâm trước cảnh. “Thất tình” tức bảy loại cảm xúc căn bản. Đây là khái niệm có gốc từ tư tưởng truyền thống Trung Hoa, được Phật giáo Hán truyền tiếp nhận và diễn giải.
Trong tu tập, thất tình thường được nói chung với “lục dục” thành cụm “thất tình lục dục”, chỉ toàn bộ những phản ứng tâm lý chi phối phàm phu. Giáo lý Phật giáo không dạy phải dập tắt cảm xúc một cách cứng nhắc, mà dạy quán chiếu để không bị chúng cuốn đi, từ đó nuôi dưỡng tâm bình lặng, tương ưng với xả trong Tứ vô lượng tâm.
Ví dụ: Một người gặp lời khen thì mừng, gặp lời chê thì giận; người tu quán sát thấy rõ hỷ và nộ ấy chỉ là những trạng thái sinh diệt, nhờ vậy không bị khen chê lay chuyển.
Dễ nhầm: Trong đời thường, “thất tình” còn được dùng theo nghĩa “thất bại trong tình yêu”. Nghĩa này khác hẳn với “thất tình” - bảy cảm xúc trong ngữ cảnh giáo lý; cần phân biệt theo văn cảnh.