Thân mật

Thân mật là một trong tam mật (ba mật) của Mật tông, gồm thân mật, khẩu mật và ý mật. Thân mật chỉ phương diện thân thể trong pháp tu, cụ thể là việc kết các thủ ấn (ấn khế) bằng tay theo nghi quỹ, kết hợp với tư thế và động tác của thân, nhằm khiến thân của hành giả tương ưng (cảm ứng) với thân của Bổn tôn (vị Phật, Bồ tát được tu trì).

Gốc từ: Thân (thân thể) + mật (bí mật, sâu kín, không thể nghĩ bàn). “Mật” hàm ý đây là pháp môn thâm áo, cần thầy truyền thừa và quán đảnh đúng pháp.

Trong giáo lý Mật tông, tu tập tam mật tương ưng là then chốt: tay kết ấn (thân mật), miệng tụng chân ngôn (khẩu mật), ý quán tưởng Bổn tôn và chủng tử (ý mật) – ba nghiệp thân khẩu ý của hành giả hợp nhất với ba mật của Phật, gọi là “tam mật tương ưng” hay “tam mật gia trì”, đưa đến chỗ “tức thân thành Phật” theo lý tưởng của tông này.

Liên hệ: Thân mật luôn được thực hành đồng thời với khẩu mật (chân ngôn, đà la ni) và ý mật (quán tưởng), chứ không tách rời. Thiếu một thì sự tương ưng không trọn.

Dễ nhầm: Thủ ấn trong thân mật không phải là cử chỉ ma thuật tự sinh hiệu nghiệm. Theo Mật tông, hiệu lực đến từ sự tương ưng đồng bộ cả ba nghiệp dưới sự truyền thừa chân chánh, chứ không phải chỉ riêng động tác tay.