Tân Đầu Lô Phả La Đọa
Pāli: Piṇḍola Bhāradvāja · Sanskrit: Piṇḍola Bhāradvāja
Vị La Hán đứng đầu trong nhóm các vị La Hán thường được tôn xưng, được Phật bảo ở lại thế gian làm ruộng phước cho chúng sinh.
Tân Đầu Lô Phả La Đọa là một vị đại đệ tử của Đức Phật, được biết đến nhiều với vai trò đứng đầu nhóm các vị La Hán trong tín ngưỡng (thường gọi là Tọa Lộc La Hán — vị La Hán ngồi trên lưng hươu). Theo truyền thống, ngài được Phật dặn ở lại thế gian, không nhập Niết-bàn, để làm chỗ gieo phước cho chúng sinh đời sau cúng dường.
Gốc từ: Tên ngài phiên âm từ Pāli/Sanskrit Piṇḍola Bhāradvāja; “Piṇḍola” liên hệ tới việc khất thực (piṇḍa: nắm cơm), “Bhāradvāja” là tên dòng họ Bà-la-môn của ngài.
Trong kinh điển, có truyền thuyết kể ngài từng thi triển thần thông trước hàng cư sĩ một cách không thích đáng, nên bị Phật quở và được giao trọng trách ở lại làm phước điền (ruộng phước) cho thế gian. Hình ảnh này thể hiện một chủ đề quan trọng: bậc đã chứng đạo không vội rời thế gian mà tiếp tục làm nơi nương tựa, gieo duyên lành cho người sau. Vì vậy trong nhiều chùa, ngài được thờ và cúng dường với niềm tin được hộ trì.
Liên hệ: Việc tôn thờ các vị La Hán ở lại thế gian phản ánh lòng tin rằng chúng sinh vẫn còn nơi nương tựa nơi Tăng-già thánh hiền sau khi Phật nhập diệt.
Dễ nhầm: Nhiều người chỉ biết ngài như một pho tượng La Hán trong bộ tượng chùa mà không rõ ngài vốn là đệ tử lịch sử của Phật. Cũng nên phân biệt: giai thoại thần thông và việc “bị phạt ở lại” thuộc về truyền thuyết, mức độ chi tiết khác nhau giữa các nguồn, nên tránh khẳng định quá cụ thể.