Tam thập tam thiên

Tam thập tam thiên, còn gọi là Đao Lợi thiên, là cõi trời thứ hai trong sáu cõi trời của Dục giới, được mô tả nằm trên đỉnh núi Tu Di. Theo vũ trụ quan Phật giáo, cõi này gồm ba mươi ba cung trời: một cung chính ở giữa do trời Đế Thích (Thích Đề Hoàn Nhân) làm chủ, cùng ba mươi hai cung trời ở bốn phương chung quanh, mỗi phương tám cung.

Gốc từ: “Tam thập tam” (三十三) là ba mươi ba; “thiên” (天) là cõi trời. Tên này dịch nghĩa từ tiếng Pāli “Tāvatiṃsa” / Sanskrit “Trāyastriṃśa”, đều có nghĩa “ba mươi ba”, chỉ con số cung trời. “Đao Lợi” là phiên âm của cùng tên ấy.

Trong các cõi luân hồi, đây là một trong những cõi trời được nhắc đến nhiều nhất. Kinh điển kể rằng đức Phật từng lên cung trời Đao Lợi thuyết pháp cho thân mẫu là hoàng hậu Ma-da, người đã sinh thiên về cõi này. Tuy là cõi an vui phước báu, các cõi trời như Tam thập tam vẫn nằm trong vòng sinh tử: chư thiên hưởng hết phước rồi cũng phải mạng chung và tái sinh tùy nghiệp, nên chưa phải cảnh giới giải thoát rốt ráo.

Dễ nhầm: Tên gọi “ba mươi ba” chỉ số cung trời, không phải số tầng trời chồng lên nhau. Ngoài ra, dù là cõi trời cao quý, Tam thập tam thiên vẫn thuộc Dục giới và còn trong luân hồi; sinh về cõi trời là phước báu lớn nhưng không đồng nghĩa với Niết-bàn hay sự giác ngộ.