Tam bảo ấn

Tam bảo ấn là một cách gọi khác của tam pháp ấn — ba “dấu ấn” được dùng làm tiêu chuẩn để chứng thực một giáo lý có phù hợp với chánh pháp của Đức Phật hay không. Ba dấu ấn ấy là: chư hành vô thường (mọi pháp hữu vi đều biến đổi), chư pháp vô ngã (mọi pháp đều không có tự ngã cố định), và niết bàn tịch tĩnh (sự vắng lặng, an tịnh tuyệt đối khi dứt sạch phiền não).

Gốc từ: “Ấn” (印) nghĩa là con dấu, dấu in — như dấu ấn của vua dùng để xác nhận tính chân thật. Một giáo lý mang đủ ba “dấu” này thì được nhận là lời Phật dạy.

Về giáo lý, tam pháp ấn là khung kiểm định nền tảng giúp phân biệt Phật pháp với các tư tưởng ngoại đạo (vốn thường chấp có một tự ngã hay linh hồn thường hằng). Trong một số cách trình bày, người ta nói đến “tứ pháp ấn” khi thêm dấu ấn “chư hành khổ” (các pháp hữu vi đều là khổ).

Liên hệ: Bộ ba vô thường – khổ – vô ngã chính là tam tướng (tilakkhaṇa) — ba đặc tính phổ quát mà thiền quán minh sát quán chiếu trên thân tâm.

Dễ nhầm: Không nên nhầm “tam pháp ấn / tam bảo ấn” với Tam bảo (Phật, Pháp, Tăng). Cách gọi “tam bảo ấn” dễ gây lẫn lộn; nội dung của nó là ba dấu ấn pháp tánh, không liên quan trực tiếp đến ba ngôi báu.