Tác pháp yết-ma

Tác pháp yết-ma là việc Tăng đoàn thực hiện các nghi thức “yết-ma” đúng theo Giới luật để quyết nghị và xử lý những việc chung của đoàn thể, như truyền giới, bố-tát (tụng giới), sám hối, kết giới, xử trị… Đây là cơ chế làm việc tập thể của Tăng-già.

Gốc từ: “Yết-ma” là phiên âm tiếng Phạn karma / Pāli kamma (ở đây nghĩa là “hành sự, tác pháp tăng sự”), gắn với kamma-vācā – lời tuyên đọc trong nghi thức. “Tác pháp” nghĩa là thực hiện đúng phép tắc. Trọn nghĩa: tiến hành một sự việc của Tăng theo đúng thể thức luật định.

Một tác pháp yết-ma hợp lệ cần hội đủ các điều kiện: đủ số chúng tăng theo quy định, đúng phạm vi giới trường, đúng sự việc và đúng lời tuyên (bạch và yết-ma). Người chủ trì sẽ “bạch” (trình bày sự việc) rồi tuyên lời yết-ma hỏi ý chúng; nếu đại chúng im lặng tức là chấp thuận. Nhờ thể thức này, mọi quyết định quan trọng của Tăng đoàn được tiến hành công khai, dân chủ và đúng luật.

Liên hệ: Tác pháp yết-ma thể hiện tinh thần hòa hợp và sự quản trị bằng luật của Tăng-già, nơi quyền quyết định thuộc về đại chúng chứ không về cá nhân.

Dễ nhầm: “Yết-ma” trong cụm từ này chỉ nghi thức tác pháp của Tăng, không phải “nghiệp” (karma) theo nghĩa nhân quả thường nghe; tuy cùng gốc từ nhưng nghĩa dùng khác nhau theo ngữ cảnh.