Song lộc

Song lộc là hình tượng hai con nai quỳ chầu hai bên một bánh xe Pháp (pháp luân), một biểu tượng quen thuộc trong nghệ thuật Phật giáo. Hình ảnh này gợi nhớ vườn Lộc Uyển (vườn Nai) ở Sarnath, nơi Đức Phật chuyển pháp luân lần đầu tiên.

Gốc từ: “Song lộc” Hán-Việt nghĩa là “hai con nai” (song: đôi, hai; lộc: con nai). Địa danh Lộc Uyển dịch từ Pāli Migadāya (Sanskrit: Mṛgadāva): miga/mṛga là “con nai, thú rừng”, dāya/dāva là “vườn, khu rừng được hiến cúng”.

Biểu tượng song lộc gắn với sự kiện trọng đại: tại Lộc Uyển, Đức Phật thuyết Kinh Chuyển Pháp Luân cho năm anh em Kiều-trần-như, lần đầu trình bày Tứ diệu đế và Trung đạo, đánh dấu sự ra đời đầy đủ của Tam bảo (Phật, Pháp, Tăng). Hình hai con nai chầu pháp luân vì thế thường được đặt trên nóc các tự viện Phật giáo (đặc biệt theo truyền thống Tây Tạng) để nhắc nhớ cội nguồn của giáo pháp.

Ví dụ: Trên nóc nhiều ngôi chùa, ta thường thấy đặt một bánh xe vàng với hai con nai quỳ hai bên; đó chính là biểu tượng song lộc – pháp luân, nhắc đến buổi chuyển pháp luân đầu tiên.

Dễ nhầm: Song lộc chỉ là biểu tượng kỷ niệm địa điểm và sự kiện chuyển pháp luân, không phải đối tượng thờ phượng có “thần lực” riêng; ý nghĩa nằm ở việc gợi nhớ vườn Lộc Uyển và bài pháp đầu tiên, chứ không phải bản thân con nai.