Quỷ thần

Quỷ thần là từ gọi chung chỉ các loài chúng sinh vô hình thuộc về cõi quỷ và cõi thần. Đây không phải một loài đồng nhất: trong đó có những loài hung dữ, gây hại, lại có những loài hiền thiện, hộ trì chánh pháp và che chở người làm lành. Khái niệm này phổ biến trong cả tín ngưỡng dân gian lẫn kinh điển Phật giáo.

Gốc từ: “Quỷ” (鬼) chỉ các loài thuộc cảnh giới quỷ, trong đó có ngạ quỷ (quỷ đói) chịu khổ vì đói khát; “thần” (神) chỉ các vị thần linh, có oai lực, cư ngụ ở núi sông, cây cối, đền miếu hoặc các cõi trời thấp. Ghép lại, “quỷ thần” bao quát nhiều hạng chúng sinh khuất mặt.

Theo cái nhìn Phật giáo, quỷ thần cũng là chúng sinh trong vòng luân hồi (lục đạo), chịu chi phối của nghiệp như mọi loài khác; phước báo và oai lực của họ có sai khác, nhưng đều vô thường và chưa thoát khổ. Nhiều loài thần được kể là hộ pháp, ủng hộ người tu; trong các pháp hội, kinh thường nhắc đến thiên long bát bộ — tám bộ chúng phi nhân hộ trì Phật pháp, trong đó có các loài thuộc hàng quỷ thần. Đức Phật dạy nên đối với họ bằng tâm từ và sự cung kính vừa phải, không sợ hãi cũng không lệ thuộc.

Trong thực hành: Phật tử thường hồi hướng công đức cho các loài quỷ thần, mong họ an vui và hộ trì điều thiện, thể hiện tinh thần từ bi bình đẳng với muôn loài.

Dễ nhầm: Nhiều người đồng nhất “quỷ thần” với ma quái đáng sợ, hoặc ngược lại xem họ là các đấng quyền năng đáng cầu cúng để xin ban phước. Theo Phật giáo, họ chỉ là những chúng sinh khác cảnh giới, vẫn nằm trong nhân quả; quy y và nương tựa rốt ráo là nơi Tam Bảo, chứ không phải nơi quỷ thần.