Quán Thế Âm
Sanskrit: avalokiteśvara
Vị Bồ tát biểu trưng cho lòng từ bi, lắng nghe tiếng kêu cứu khổ của muôn loài để cứu giúp.
Quán Thế Âm (Phạn: Avalokiteśvara) là vị Bồ tát biểu trưng cho lòng từ bi rộng lớn. Tên ngài có nghĩa là “lắng nghe tiếng kêu của thế gian” — nơi nào có khổ đau cầu cứu, ngài đều lắng nghe và tìm cách cứu giúp. Trong tâm thức người Việt, ngài thường được tôn xưng là Phật Bà Quán Âm, hình ảnh người mẹ hiền che chở muôn loài.
Gốc từ: “Quán Thế Âm” dịch ý từ tên Phạn, gồm “quán” (觀, quán xét, lắng nghe), “thế” (世, thế gian) và “âm” (音, âm thanh, tiếng kêu) — “vị quán xét tiếng kêu của thế gian”. Tên Phạn Avalokiteśvara thường được hiểu là “bậc nhìn xuống (cúi xuống) lắng nghe” thế gian khổ đau.
Hình tượng ngài nhắc mỗi người nuôi dưỡng tấm lòng biết lắng nghe và sẻ chia với nỗi khổ của người khác, vì đó cũng là cách thực tập hạnh từ bi ngay trong đời sống.
Liên hệ: Quán Thế Âm là hiện thân của bi (karuṇā) trong hạnh Bồ tát, và gắn liền với pháp tu “lắng nghe” (nhĩ căn viên thông). Nhìn sâu hơn, ngài không chỉ là đối tượng để cầu nguyện bên ngoài, mà còn là biểu tượng cho khả năng từ bi sẵn có trong mỗi người.
Trong thực hành: “lắng nghe tiếng kêu khổ” trước hết là một hạnh có thể tập: lắng nghe người thân, lắng nghe người khó thương, và lắng nghe cả nỗi khổ trong chính mình mà không vội phán xét. Khi ta thật sự lắng nghe và mở lòng giúp đỡ, có thể nói chất Quán Âm đang khởi lên ngay trong ta.