Quán đảnh

Quán đảnh là nghi thức truyền pháp quan trọng trong Mật tông (Kim Cương thừa), trong đó vị thầy rưới nước hoặc gia trì lên đỉnh đầu đệ tử để trao truyền pháp và chính thức cho phép họ tu tập một pháp môn, một bổn tôn hay một mạn-đà-la nhất định.

Gốc từ: Sanskrit abhiṣeka nghĩa là “rưới lên, tưới nước, tấn phong”; Hán–Việt dịch là “quán đảnh” (quán 灌 là rưới, tưới; đảnh 頂 là đỉnh đầu). Nghi thức gợi nhớ lễ tấn phong vua chúa thời cổ Ấn Độ bằng cách rưới nước.

Trong truyền thống Mật tông, không được tự ý tu các pháp quán tưởng bổn tôn hay trì các đà-la-ni, chân ngôn đặc biệt nếu chưa được quán đảnh. Nghi thức này vừa là sự trao truyền năng lực gia trì, vừa thiết lập mối liên hệ thầy trò (đạo sư) và lời cam kết (samaya) của người thọ pháp. Có nhiều cấp quán đảnh khác nhau tùy theo pháp và truyền thống.

Ví dụ: Trước khi hành giả tu một pháp bổn tôn, vị thầy thường cử hành lễ quán đảnh, giới thiệu mạn-đà-la và trao khẩu quyết, nghi quỹ liên quan.

Dễ nhầm: Quán đảnh không phải chỉ là một nghi lễ ban phước thông thường để cầu may; cốt lõi của nó là sự cho phép và trao truyền pháp tu, đi kèm trách nhiệm giữ giới nguyện. Cũng cần phân biệt với nghi thức “tắm Phật” hay rưới nước trong các lễ hội, vốn mang ý nghĩa khác.