Đà-la-ni

Đà-la-ni là những câu hoặc đoạn trì tụng, thường khá dài, được dùng phổ biến trong Đại thừa và Mật tông. Người tu trì đà-la-ni nhằm nhiếp tâm, phát sinh công đức và ghi nhớ ý nghĩa giáo pháp, nên đà-la-ni được gọi theo nghĩa “tổng trì” — gom giữ.

Gốc từ: Sanskrit dhāraṇī bắt nguồn từ căn dhṛ (nắm giữ, duy trì); dịch nghĩa Hán–Việt là “tổng trì”, tức năng lực gìn giữ điều thiện và ngăn điều ác, cũng là giữ gìn vô lượng pháp nghĩa không quên.

Trong giáo lý, đà-la-ni vừa chỉ năng lực ghi nhớ của tâm, vừa chỉ chính những câu trì tụng. Các luận thư thường phân loại đà-la-ni thành nhiều dạng, như giữ pháp, giữ nghĩa, giữ chú và giúp hành giả an nhẫn. Về sau, đà-la-ni gắn liền với thực hành chú trong Mật tông, dùng kèm quán tưởng và nghi quỹ.

Ví dụ: Nhiều người Phật tử quen với các đà-la-ni dài được tụng trong khóa lễ, chẳng hạn các thần chú phổ biến trong nghi thức hằng ngày.

Dễ nhầm: Đà-la-ni và “chú” (mantra) thường được dùng lẫn nhau, nhưng nhiều truyền thống phân biệt: chú thường ngắn, đà-la-ni thường dài và mang nghĩa tổng trì rộng hơn. Ngoài ra, sức mạnh của đà-la-ni trong giáo lý gắn với tâm thanh tịnh và chánh niệm của người trì, không nên hiểu thuần túy như một thứ “phép lạ” tách rời tu tập.