Phước trí nhị nghiêm
Hai thứ trang nghiêm mà Bồ-tát vun bồi: kho phước đức và kho trí tuệ, đủ cả mới thành Phật.
Phước trí nhị nghiêm chỉ hai thứ trang nghiêm (làm cho cao đẹp, viên mãn) mà một vị Bồ-tát không ngừng tích lũy trên đường tu: trang nghiêm bằng phước đức và trang nghiêm bằng trí tuệ. Theo giáo lý Đại thừa, phải viên mãn cả hai mới thành tựu quả vị Phật.
Gốc từ: “Phước” là phước đức, “trí” là trí tuệ, “nhị nghiêm” là hai sự trang nghiêm. Hình ảnh “trang nghiêm” gợi việc tô điểm thân tâm và quả vị bằng những công hạnh cao quý.
Phước đức được vun bồi qua các hạnh như bố thí, trì giới, nhẫn nhục, làm lợi cho chúng sinh. Trí tuệ được nuôi lớn qua thiền định và quán chiếu thấy rõ thật tướng các pháp, nhất là lý tánh không và vô ngã. Trong khuôn khổ lục độ (sáu ba-la-mật), năm độ đầu thiên về tích phước, độ thứ sáu (bát-nhã) là trí tuệ - cả hai phối hợp dẫn dắt nhau.
Ví dụ: Người chỉ làm phước mà thiếu trí dễ vướng chấp công, dính tướng; người chỉ chuộng trí mà thiếu phước thì thiếu phương tiện và duyên lành độ sinh. Vì vậy hai thứ phải song hành, ví như đôi cánh chim.
Dễ nhầm: “Phước trí nhị nghiêm” không phải hai con đường tách rời để chọn một. Đây là hai mặt phải đồng thời nuôi dưỡng; thiếu một bên thì sự tu tập lệch lạc, không thể đưa đến quả vị giác ngộ trọn vẹn.