Phạt Na Bà Tư
Sanskrit: Vanavāsin
Một trong Thập bát La Hán, thường gọi là Tọa Lộc La Hán hoặc Khán Môn La Hán.
Phạt Na Bà Tư (Vanavāsin) là một trong Thập bát La Hán — mười tám vị A-la-hán được Phật giáo, đặc biệt là truyền thống Đông Á, tôn thờ như những đệ tử đắc đạo phát nguyện trụ thế hộ trì Chánh pháp. Trong tranh tượng dân gian Việt Nam và Trung Hoa, ngài thường xuất hiện với danh hiệu Tọa Lộc La Hán (vị La Hán cưỡi hươu) hoặc Khán Môn La Hán, gắn với những giai thoại về phong thái an định.
Gốc từ: Tên Sanskrit “Vanavāsin” nghĩa là “người ở trong rừng” — chỉ vị tu hành ẩn cư nơi rừng núi, xa lánh chốn ồn ào để chuyên tâm thiền định. “Phạt Na Bà Tư” là phiên âm Hán–Việt của tên này.
Hình tượng các vị La Hán phát triển mạnh trong Phật giáo Đại thừa Đông Á, nơi danh sách Thập lục La Hán (mười sáu vị) được mở rộng thành mười tám vị. Mỗi vị tượng trưng cho một hạnh nguyện và một nét tu chứng. Phạt Na Bà Tư, với gốc tên gắn liền rừng núi, biểu trưng cho đời sống viễn ly, thiểu dục tri túc, lấy thiên nhiên tịch tĩnh làm nơi nuôi dưỡng đạo tâm.
Dễ nhầm: Danh sách và thứ tự Thập bát La Hán không hoàn toàn thống nhất giữa các vùng và các thời kỳ; tên gọi, hình tượng cưỡi hươu hay giữ cửa có thể khác nhau tùy bộ tranh tượng. Ngoài ra, “La Hán” ở đây là bậc A-la-hán đã giải thoát, không nên nhầm với các nhân vật thần thoại hay võ thuật cùng tên trong văn học đời sau.