Pháp giới quán
Phép quán tưởng đặc trưng của tông Hoa Nghiêm, dẫn dắt hành giả từ quán cái không tới cái nhìn dung thông vô ngại.
Pháp giới quán là phép quán tu tập tiêu biểu của tông Hoa Nghiêm, một hệ thống quán tưởng nhằm đưa tâm hành giả thâm nhập cái nhìn viên dung về pháp giới. Theo truyền thống, phép quán này được trình bày gồm ba lớp quán nối tiếp và đào sâu lẫn nhau.
Gốc từ: “Pháp giới” là cảnh giới của tất cả các pháp, toàn thể thực tại; “quán” là phép quán chiếu, quán tưởng. “Pháp giới quán” tức quán chiếu về toàn thể pháp giới.
Ba lớp quán gồm: chân không quán (quán các pháp vốn không có tự tánh, lìa mọi tướng chấp, thấy được tánh không); lý sự vô ngại quán (quán bản thể chân như và hiện tượng sai biệt dung thông, không ngăn ngại nhau, lý ở trong sự và sự không lìa lý); và châu biến hàm dung quán (quán mỗi pháp dung nhiếp trọn vẹn tất cả pháp, một là tất cả, tất cả là một, trùng trùng vô tận). Trình tự này dẫn tâm đi từ phá chấp tướng, đến thấy lý sự không hai, rồi đến cảnh giới sự sự vô ngại đặc trưng nhất của Hoa Nghiêm.
Trong thực hành: Pháp giới quán không chỉ là lý thuyết để hiểu, mà là pháp tu để thực sự chuyển hóa cách thấy: từ chỗ thấy thế giới rời rạc, đối lập, sang chỗ cảm nhận sự tương dung tương nhiếp của muôn pháp.
Dễ nhầm: Pháp giới quán (ba phép quán) gắn liền nhưng không hoàn toàn đồng nhất với học thuyết tứ pháp giới (bốn cảnh giới). Một bên thiên về pháp môn quán hành, một bên thiên về phân loại cảnh giới; hai thứ bổ sung cho nhau trong giáo nghĩa Hoa Nghiêm.